De jaarwisseling ligt nog maar net achter ons. In talloze straten was het dagenlang onrustig door het voortdurende geknal en gesis van vuurwerk dat de lucht in werd geschoten. En terwijl de rust inmiddels is teruggekeerd, merken sommige mensen misschien dat het in hun hoofd nog steeds niet stil is. Een hoge piep, een zacht gesuis of een brom die maar niet weggaat. Niet buiten je, maar in je hoofd.
Dit is tinnitus — een aandoening waarbij iemand geluid hoort dat er in werkelijkheid niet is. In Nederland hebben honderdduizenden mensen er dagelijks last van. En voor wie het treft, kan het behoorlijk ingrijpend zijn. Tinnitus is geen verbeelding en geen ‘aanstellerij’. Het is een erkende medische aandoening waarbij de hersenen zelf geluid produceren. En hoewel genezing nog niet mogelijk is, zijn er gelukkig wél manieren om de last aanzienlijk te verminderen.
De geluiden die niemand anders hoort
Iedereen ervaart tinnitus anders. De één hoort een hoge piep, de ander een ruis, een brom of zelfs een soort gerinkel. Soms komt het geluid en gaat het weer. Maar bij anderen is het er de hele dag, ook ’s nachts. Slapen wordt lastiger, concentreren kost meer moeite en ook gezelligheid kan ineens vermoeiend worden.
Omdat niemand anders het hoort, voelt tinnitus voor veel mensen extra eenzaam. “Je ziet niets, maar het is er altijd,” zeggen patiënten vaak. Opvallend is bovendien dat de groep patiënten snel verjongt. Waar het vroeger vooral een kwaal van ouderen was, luiden experts nu de noodklok: door het veelvuldig gebruik van oortjes op hoog volume en blootstelling aan harde muziek tijdens het uitgaan, krijgt een groeiende groep jongeren al op vroege leeftijd te maken met permanente gehoorschade en de bijbehorende piep.
Wat gebeurt er in je hoofd?
Een eenvoudige uitleg: Meestal begint tinnitus bij het gehoor. In het binnenoor zitten duizenden piepkleine haarcellen die geluid omzetten in signalen voor de hersenen. Harde muziek, lawaai op het werk of een plotselinge knal kunnen deze cellen beschadigen. Daardoor komt er minder geluid binnen in de hersenen.
En het brein? Dat houdt niet van stilte. Het probeert het gemis op te vullen en draait als het ware de volumeknop omhoog. Die extra hersenactiviteit wordt door ons waargenomen als tinnitus. Bij een deel van de mensen is geen duidelijke gehoorschade te vinden. Daarom weten artsen inmiddels: tinnitus is vooral een aandoening van de hersenen, niet alleen van het oor. Stress, een prop oorsmeer, bepaalde medicijnen of problemen met nek en kaak kunnen het geluid ook aanwakkeren of verergeren.
Wat kun je eraan doen?
Een wonderpil bestaat (nog) niet. Maar dat betekent niet dat je er niets aan kunt doen.
- Geluid als hulpmiddel: In stilte valt tinnitus extra op. Door zachte achtergrondgeluiden te gebruiken — denk aan natuurgeluiden, rustige muziek of een ventilator — wordt het contrast kleiner en krijgt het brein meer rust. Bij gehoorverlies kunnen hoortoestellen helpen doordat ze echte geluiden versterken.
- Praattherapie die echt helpt: De belangrijkste behandeling is cognitieve gedragstherapie (CGT). Die leert je niet om het geluid weg te krijgen, maar om er anders mee om te gaan. Angst, spanning en piekeren maken tinnitus namelijk luider. Door die cirkel te doorbreken, ervaren veel mensen hun tinnitus als veel minder storend.
- Hoop voor de toekomst: Onderzoekers werken aan nieuwe behandelvormen die de overactieve hersengebieden proberen te kalmeren. Deze behandelingen zijn nog in ontwikkeling, maar geven hoop voor de toekomst.
Tot slot
Tinnitus is een serieuze aandoening. Bescherm je gehoor bij lawaai en zet je oortjes niet te hard. Heb je al klachten, wacht dan niet te lang met hulp zoeken. Hoe eerder je begeleiding krijgt, hoe groter de kans dat tinnitus weer naar de achtergrond verdwijnt.
Voor de meeste mensen wordt het leven met tinnitus uiteindelijk weer rustiger. Soms is de herrie er nog wel — maar hij bepaalt niet langer de dag.
Heb je aanhoudende tinnitusklachten? Neem dan contact op met je huisarts voor verdere beoordeling en eventuele doorverwijzing. Zie ook: thuisarts.nl/oorsuizen
