De gemeente Losser heeft de Waterstroomprijs 2026 gewonnen met het programma Beken en Bleken. De prijs werd donderdag 22 oktober uitgereikt tijdens het Wateratelier van de Overijsselse Wateraanpak in Almelo. Het aanwezige publiek koos het Losserse programma uit drie genomineerde initiatieven. De prijs is een erkenning voor de manier waarop de gemeente historische waterstructuren opnieuw benut om problemen als droogte, wateroverlast en klimaatverandering aan te pakken.
Historisch watersysteem krijgt nieuwe functie
Met het programma Beken en Bleken wil de gemeente het historische watersysteem van Losser herstellen en een nieuwe functie geven. De Dorpsbeek en de monumentale Dorpsbleek spelen daarin een belangrijke rol. Samen vormen ze een verbinding tussen het centrum van Losser en het Dinkeldal.
Door deze historische plekken opnieuw in te richten en te gebruiken, wil de gemeente het landschap beter voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering. Daarbij gaat het onder meer om het vasthouden en bergen van water, zodat er in droge perioden voldoende water beschikbaar blijft en bij hevige regenval minder snel wateroverlast ontstaat.
Het project laat zien hoe het erfgoed van Losser kan bijdragen aan oplossingen voor actuele problemen. De historische waterstructuren krijgen niet alleen hun betekenis voor het landschap terug, maar leveren ook een praktische bijdrage aan het waterbeheer.
Restwarmte uit afvalwater verwarmt zwembad
Een bijzonder onderdeel van Beken en Bleken is de koppeling tussen de rioolwaterzuivering, zwembad Brilmansdennen en de Dorpsbleek. Gezuiverd afvalwater wordt hierbij gebruikt als energiebron. De warmte uit het water wordt benut om het nabijgelegen zwembad te verwarmen.
Na het gebruik voor de warmtevoorziening stroomt het water verder naar de Dorpsbleek. Hierdoor blijft op deze historische plek ook tijdens droge perioden water aanwezig. Bij hevige regenval kan de bleek juist tijdelijk extra water opvangen.
De Dorpsbleek werd vroeger gebruikt voor het bleken van wasgoed. Door de plek opnieuw in te zetten voor waterberging en het vasthouden van water, krijgt deze historische locatie een nieuwe betekenis. Zo komen erfgoed, energiegebruik en klimaatadaptatie samen in één project.
De aanpak maakt duidelijk dat historische voorzieningen ook in de huidige tijd een nuttige functie kunnen vervullen. In plaats van het verleden alleen te bewaren, wordt het ingezet om hedendaagse vraagstukken aan te pakken.
Samenwerking tussen verschillende partners
Bij de uitvoering van Beken en Bleken werkt de gemeente Losser samen met verschillende organisaties. Tot de betrokken partners behoren Waterschap Vechtstromen, de provincie Overijssel, de Historische Kring Losser en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
De partners brengen ieder hun eigen kennis en ervaring in op het gebied van waterbeheer, klimaat en cultureel erfgoed. Door die kennis te combineren, zoeken zij naar oplossingen die zowel praktisch als passend bij de geschiedenis van het landschap zijn.
Eerder ontving het programma al een financiële bijdrage uit de landelijke Erfgoed Deal. Met de Waterstroomprijs krijgt het project opnieuw erkenning. Dat de winnaar door het aanwezige publiek werd gekozen, onderstreept bovendien de waardering voor de aanpak.
Verbinden en verbreden
Het Wateratelier van de Overijsselse Wateraanpak stond dit jaar in het teken van het thema ‘Verbinden en verbreden’. Tijdens de bijeenkomst kwamen professionals uit verschillende vakgebieden bij elkaar om kennis en ervaringen uit te wisselen over de wateropgaven in Overijssel. Beken en Bleken sluit aan bij dat thema. Het programma verbindt waterbeheer met de geschiedenis van Losser en laat zien hoe samenwerking tussen verschillende organisaties kan bijdragen aan oplossingen voor de toekomst.
De winst van de Waterstroomprijs 2026 geeft het project extra bekendheid. De aanpak in Losser kan ook voor andere gemeenten aanknopingspunten bieden. Door historische waterstructuren opnieuw te gebruiken, kunnen gemeenten werken aan een klimaatbestendig landschap waarin erfgoed behouden blijft en tegelijkertijd een praktische functie krijgt.
Met Beken en Bleken laat Losser zien dat de geschiedenis van een dorp niet alleen iets is om te bewaren, maar ook inspiratie kan bieden voor de uitdagingen van vandaag en morgen.
